Ana içeriğe geç
    ENGiriş (yeni sekmede açılır)
    HukukBis logosu: Hukuk Bilgi İletişim Sistemi

    Yazar: HukukBis Editör Ekibi

    Güncelleme:

    24 dakika okuma

    İstem

    • ROL
    • OLAY
    • ÇERÇEVE
    • BİÇİM
    • TON
    • KISIT

    İstem nasıl yazılır?

    İyi taslak, iyi istemden ve titiz incelemeden çıkar. Aynı görev zayıf, orta ve güçlü istemle yazılır; çıktıdaki fark yan yana görülür.

    Dilekçe taslağını gözden geçiren avukat

    Avukat ekrandaki dilekçe taslağını yanındaki çıktı üzerinde kalemle düzelterek gözden geçiriyor; yapay zeka ile dilekçe taslağı rehberi için editoryal fotoğraf
    İçindekiler
    1. 01Üç sürüm, tek görev: istem güçlendikçe ne değişir?
    2. 02Yapay zekanın dilekçedeki yeri ve sınırı
    3. 03İyi istemin altı bileşeni
    4. 04Dört örnek istem ve çıktı
    5. 05Gizlilik ve veri minimizasyonu
    6. 06Halüsinasyon türleri ve doğrulama listesi
    7. 07İnsan incelemesi iş akışı
    8. 08HukukBis’te yapay zeka ile taslak: adım adım
    9. 09Kurum içi yapay zeka politikası şablonu
    10. 10Sık sorulan sorular
    11. 11Kaynaklar ve resmî metinler

    01/10

    Üç sürüm, tek görev: istem güçlendikçe ne değişir?

    Görev sabit: bir mal bedeli alacağı davasına, davalı müvekkil adına cevap dilekçesi taslağı. Olay ve rakamlar kurgusaldır. Üç sürümün tam metni sayfada açıktır. Çıktıların altındaki numaralı işaretler, hangi cümlenin neden doğrulanacağını gösterir. İşaret sayısı azalmaz; türü değişir: zayıf istemde işaretler hata ve uydurmadır, güçlü istemde bilerek bırakılmış doldurma ve doğrulama noktalarıdır.

    • Hata veya uydurma
    • Doldurulacak veya doğrulanacak

    Denetim panosu

    Denetim panosu
    ÖlçütSürüm 1: zayıfSürüm 2: ortaSürüm 3: güçlü
    Olay girdisi kullanılıyorYokKısmenEvet
    HMK md. 129 sırası izleniyorHayırKısmenEvet
    Bilinmeyen yer işaretleniyorHayırKısmenEvet
    Uydurma atıf ve tarih riskiYüksekOrtaDüşük
    Ton ve uzunluk talimatıYokGenelBelirli
    Hata veya uydurma640
    Doldurulacak veya doğrulanacak017

    Çıktılar örnek amaçlı yazılmıştır; bir yapay zeka modelinin gerçek yanıtı değildir.

    01/03Sürüm 1: zayıf · Tek cümlelik istek

    Model olguyu, mahkemeyi, tarihi ve tutarı kendisi tamamlar. Metin akıcıdır, ama içinde doğrulanabilir bir şey yoktur.

    İstem

    Bana bir cevap dilekçesi yaz. Müvekkil davalı, davacı alacak davası açmış, borcu ödediğimizi söylüyoruz.

    Çıktı (kurgusal örnek)

    … ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE (inceleme işareti 1)

    Davalı müvekkil adına cevap dilekçemizi sunarız. Davacının iddiaları haksızdır. Müvekkil 15 Mart 2026 (inceleme işareti 2) tarihinde davacıya 300.000 ₺ (inceleme işareti 3) ödemiştir, borç sona ermiştir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatları da bu yöndedir. (inceleme işareti 4)

    Dilekçemiz tebliğden itibaren 15 gün içinde (inceleme işareti 5) sunulmuştur.

    Sonuç: Davanın reddine ve davalının borçtan tamamen ibrasına (inceleme işareti 6) karar verilmesini talep ederiz.

    İnceleme işaretleri

    1. [1]

      MahkemeHata veya uydurma

      Girdide mahkeme adı yoktu; model tahmin etti. Dava dilekçesi veya tebligat evrakından yazın.

    2. [2]

      TarihHata veya uydurma

      Girdide ödeme tarihi verilmedi; “15 Mart” modelin uydurmasıdır. Dekonttaki tarihle değiştirin.

    3. [3]

      TutarHata veya uydurma

      Ödenen tutar uydurulmuş. Dekont ve talep edilen bedelle eşleştirin; tutar ve hesap hatası en sık görülen hatalardandır.

    4. [4]

      AtıfHata veya uydurma

      Kaynaksız “yerleşik içtihat” iddiası. Karar numarası yoksa cümle silinir; atıf eklenecekse resmî kaynaktan okunur.

    5. [5]

      SüreHata veya uydurma

      HMK md. 127/1 cevap süresini tebliğden itibaren iki hafta olarak düzenler; “15 gün” yanlıştır. Süreyi araçla hesaplayın.

    6. [6]

      Talep sonucuHata veya uydurma

      “Tamamen ibra” yanlış bir terimdir (ibra, alacaklının borçtan kurtarmasıdır) ve açık bir talep sonucu değildir. Sonucu siz kurun.

    02/03Sürüm 2: orta · Olay ve rol eklendi

    Rakamlar girdiden gelir ve yapı oturmaya başlar; fakat çerçeve, kısıt ve biçim yoktur. Model boşlukları genel ifadelerle doldurur.

    İstem

    Sen bir avukat yardımcısısın. Müvekkilimiz (davalı) hakkında 250.000 ₺ mal bedeli davası açıldı. Müvekkil 12.03.2026’da 150.000 ₺ ödediğini söylüyor, dekont var. Resmî bir dille cevap dilekçesi yaz.

    Çıktı (kurgusal örnek)

    [MAHKEME ADI] (inceleme işareti 1)’NA

    DAVALI: [Ad Soyad] DAVACI: [Ad Soyad] KONU: Cevaplarımızın sunulmasıdır.

    1. Davacının iddiaları tümüyle gerçeğe aykırıdır. (inceleme işareti 2)

    2. Müvekkil borcun tamamını ödemiştir (inceleme işareti 3) ve ödeme dekontla sabittir.

    3. Borçlar hukukundaki ilgili hükümler gereği (inceleme işareti 4) ödeme ile borç sona erer.

    Hukuki sebepler: ilgili mevzuat.

    Sonuç: Davanın reddine (inceleme işareti 5) karar verilmesini saygıyla talep ederiz.

    İnceleme işaretleri

    1. [1]

      MahkemeDoldurulacak veya doğrulanacak

      Model bu kez tahmin etmedi, yer tutucu bıraktı. Mahkeme adını ve esas numarasını dosyadan doldurun.

    2. [2]

      OlguHata veya uydurma

      “Tümüyle gerçeğe aykırı” ifadesi, sizin kendi girdinizle (kısmi ödeme) çelişir. Kabul edilen ve inkâr edilen olguları ayırın.

    3. [3]

      TutarHata veya uydurma

      Girdide 250.000 ₺ talep, 150.000 ₺ ödeme var; “tamamı” yanlıştır. Her tutarı dekont ve dava dilekçesiyle eşleştirin.

    4. [4]

      AtıfHata veya uydurma

      Hangi kanun ve hangi madde olduğu belirsiz. “İlgili hükümler” dilekçeye değer katmaz; maddeyi siz belirleyin ve kaynağından okuyun.

    5. [5]

      Talep sonucuHata veya uydurma

      Kısmi ödemeyi kabul ederken tam ret istemek tutarlı mı? Yargılama gideri ve vekâlet ücreti talebi de eksik. Sonucu yeniden kurun.

    03/03Sürüm 3: güçlü · Altı bileşenin tamamı

    Model bilmediği yeri açıkça boş bırakır. İnceleme, hata avına değil, yer tutucuları doldurmaya ve kaynağa karşı kontrole dönüşür.

    İstem

    ROL: Türk hukukunda taslak yardımcısısın; kesin hüküm kurmaz, bilmediğini [ ] ile işaretlersin.OLAY: Davacı [DAVACI], davalı müvekkil [DAVALI] aleyhine 250.000 ₺ mal bedeli alacağı davası açtı. Müvekkil 12.03.2026’da 150.000 ₺ havale yaptı (dekont var). Kalan kısım için teslimde eksiklik bildirdiğini söylüyor; bildirim yazısı elimizde. Dava dilekçesi tebliğ tarihi: [TEBLİĞ TARİHİ].ÇERÇEVE: HMK md. 127, 128, 129. Başka madde veya karar yazma; gerekirse [Madde] bırak.BİÇİM: mahkeme ve dosya bilgisi, taraflar, vakıalara cevap (numaralı), deliller, hukuki sebepler, sonuç ve talep.TON: Sakin, resmî, kısa cümleler.KISIT: Girdide olmayan tarih, tutar, mahkeme, esas no ve karar yazma; eksiği [ ] ile işaretle.

    Çıktı (kurgusal örnek)

    [MAHKEME ADI] (inceleme işareti 1)

    ESAS NO: [Esas No] DAVALI: [Davalı unvanı], vekili Av. [Ad Soyad] DAVACI: [Davacı unvanı]

    1. Davacı, 250.000 ₺ (inceleme işareti 2) mal bedeli alacağı istemektedir.

    2. Müvekkil, 12.03.2026 (inceleme işareti 3) tarihinde 150.000 ₺ (inceleme işareti 2) havale yapmıştır (Ek-1: dekont).

    3. Kalan kısım bakımından teslimde eksiklik, [Tarih] (inceleme işareti 4) tarihinde bildirilmiştir (Ek-2: bildirim yazısı).

    Süre notu: Cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK md. 127/1) (inceleme işareti 5); tebliğ tarihi [TEBLİĞ TARİHİ].

    Hukuki sebepler: [Madde] (inceleme işareti 6).

    SONUÇ VE TALEP: [Davanın reddine / ödenen 150.000 ₺ mahsubu ile kabul edilen kısım] (inceleme işareti 7); yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesi.

    İnceleme işaretleri

    1. [1]

      MahkemeDoldurulacak veya doğrulanacak

      Mahkeme adı ve esas numarası bilerek boş bırakıldı. Dava dilekçesinden doldurun.

    2. [2]

      TutarDoldurulacak veya doğrulanacak

      Tutarlar girdiden geldi; yine de dava dilekçesi ve dekontla tek tek eşleştirin.

    3. [3]

      TarihDoldurulacak veya doğrulanacak

      Ödeme tarihi girdiden geldi. Dekonttaki valör ve işlem tarihini kontrol edin.

    4. [4]

      OlguDoldurulacak veya doğrulanacak

      Bildirim tarihi girdide yoktu, model yer tutucu bıraktı. Belgeden doldurun ve bildirimin davacıya ulaştığını gösteren kaydı ekleyin.

    5. [5]

      SüreDoldurulacak veya doğrulanacak

      Model yalnız kuralı yazdı. Son günü tebliğ tarihinden, tatil ve adli tatil kurallarıyla yasal süre hesaplama aracında hesaplayın.

    6. [6]

      AtıfDoldurulacak veya doğrulanacak

      Hukuki sebebi model seçmedi. Maddeyi siz belirleyin ve resmî kaynaktan okuyun.

    7. [7]

      Talep sonucuDoldurulacak veya doğrulanacak

      Sonucun hangi seçenek olacağı strateji kararıdır; yalnız avukat seçer. Köşeli ifade bu yüzden bırakıldı.

    Gözlem: güçlü istem modeli akıllı yapmaz, dürüst yapar. Bilmediği yeri belirtir; sizin işiniz o yerleri belgeyle ve kaynakla kapatmaktır. Süre gibi hesaplanabilir veriyi modele bırakmayın; yasal süre hesaplama aracı aynı işi kural tabanlı yapar.

    02/10

    Yapay zekanın dilekçedeki yeri ve sınırı

    Yapay zeka dilekçede bir taslak yardımcısıdır; yazar, denetçi ve imza sahibi değildir. Avukatlık Kanunu md. 35 uyarınca kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, yargı mercileri önünde hak dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek ve bu işlere ait bütün evrakı düzenlemek yalnız baroya yazılı avukatlara aittir. Aynı Kanun’un md. 34’ü avukatın görevini özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmesini ve Türkiye Barolar Birliği’nin belirlediği meslek kurallarına uymasını arar. İki hüküm birlikte okunduğunda sonuç açıktır: araç hangisi olursa olsun, evrakın içeriğinden ve mahkemeye giden hâlinden sorumlu olan avukattır.

    Bu nedenle yapay zekanın çıktısı hukuki görüş değildir. Model, hangi maddenin yürürlükte olduğunu, hangi kararın gerçekten var olduğunu veya dosyanızın somut olgularını bilmez; yalnızca olası görünen metin üretir. Doğru kullanım, modeli iskelet çıkarmak, ilk metni yazmak, dili düzeltmek ve girdiyi özetlemek için kullanıp hukuki kararları, atıfları ve talep sonucunu kendinizde tutmaktır. Dosya düzeni için dava yönetimi, taslakların sürümleri için belge yönetimi modülü yardımcı olur.

    Yapay zeka destekleyebilir

    • Dilekçe veya ihtarname iskeleti çıkarmak
    • Verdiğiniz olgulardan ilk metni yazmak
    • Dil, ton ve tutarlılık düzeltmek
    • Notlardan olay kronolojisi özeti hazırlamak

    Yapay zeka karar veremez

    • Hangi hukuki sebebe dayanılacağı
    • Karar ve madde atıflarının doğruluğu
    • Talep sonucu ve dava stratejisi
    • Sürenin son günü

    Avukata ait olan

    • Evrakı düzenleme yetkisi (md. 35)
    • Özen ve doğruluk yükümlülüğü (md. 34)
    • Sır saklama (md. 36)
    • İmza ve mahkemeye sunma kararı

    03/10

    İyi istemin altı bileşeni

    Etkili bir dilekçe istemi tek cümlelik bir istek değil, altı küçük bölümden oluşan bir brifingdir. Her bölüm, modelin tahmin etmek zorunda kalacağı bir boşluğu kapatır. Tahmin edilen her boşluk, çıktıda doğrulamanız gereken bir cümleye dönüşür.

    1. 01/06

      Rol

      Modele kim olduğunu ve neyi yapmayacağını söyleyin. Rol bilgi eklemez; yalnız yanıtın biçimini ve ihtiyat düzeyini ayarlar. “Kesin hüküm kurma, bilmediğini işaretle” cümlesi rolün en değerli kısmıdır.

      Örnek satır

      ROL: Türk hukukunda taslak yardımcısısın; kesin hüküm kurmaz, bilmediğini [ ] ile işaretlersin.

      Sık hata: Rolü “mükemmel avukat” gibi abartmak. Model daha emin yazar, daha doğru yazmaz.

    2. 02/06

      Olay özeti

      Olguları kimliksiz, sıralı ve belgeyle destekli verin: tarih, tutar, belge adı. Bilinmeyenleri de yazın; model boşluğu kendi uydurmasıyla doldurmasın.

      Örnek satır

      OLAY: Müvekkil 12.03.2026’da 150.000 ₺ havale yaptı (dekont var). Kalan kısım için teslimde eksiklik bildirdi.

      Sık hata: Tüm dosyayı kimlik bilgileriyle birlikte yapıştırmak. Hem gizlilik riski hem gürültü yaratır.

    3. 03/06

      Hukuki çerçeve

      Dayanılacak maddeleri siz verin ve “yalnızca bunlara dayan” deyin. Madde metnini resmî kaynaktan alıp isteme yapıştırmak, atıf hatasını en aza indirir.

      Örnek satır

      ÇERÇEVE: HMK md. 127, 128, 129. Başka madde veya karar yazma; gerekirse [Madde] bırak.

      Sık hata: “Konuyla ilgili içtihatları da ekle” demek. Model bu isteği karar uydurarak karşılayabilir.

    4. 04/06

      Biçim ve yapı

      Dava dilekçesi için HMK md. 119, cevap dilekçesi için md. 129 başlık sırasını isteyin: mahkeme ve taraflar, numaralı vakıalar, deliller, hukuki sebepler, açık talep sonucu. Madde metnini kendiniz teyit edin; istemdeki liste onun yerine geçmez.

      Örnek satır

      BİÇİM: mahkeme, taraflar, vakıalar (numaralı), deliller, hukuki sebepler, sonuç ve talep.

      Sık hata: Yapıyı hiç belirtmemek. Çıktı akıcı ama usule uygun olmayan serbest bir metin olur.

    5. 05/06

      Ton

      Okuyucuyu ve üslubu adlandırın: hâkime sakin ve resmî, karşı tarafa kararlı ama ölçülü, müvekkile açık ve sıcak. Uzunluk sınırı koymak da tonun parçasıdır.

      Örnek satır

      TON: Sakin, resmî, kısa cümleler; abartı ve sıfat yığını yok.

      Sık hata: “Sert yaz” demek. Sonuç çoğunlukla gereksiz suçlama içeren bir metindir.

    6. 06/06

      Kısıtlar

      Yasakları açıkça yazın: girdide olmayan tarih, tutar, mahkeme adı, esas numarası ve karar yazılmayacak; eksik yerler köşeli parantezle bırakılacak. Kısıtlar, laboratuvardaki farkın en büyük kaynağıdır.

      Örnek satır

      KISIT: Girdide olmayan tarih, tutar, mahkeme, esas no ve karar yazma; eksiği [ ] ile işaretle.

      Sık hata: Kısıt koymamak. Boşluklar sessizce makul görünen uydurmalarla dolar.

    Altı bileşeni her seferinde sıfırdan yazmak gerekmez. Büro için bir istem şablonu oluşturun; yalnız olay özetini ve çerçeveyi dosyaya göre değiştirin.

    04/10

    Dört örnek istem ve çıktı

    Her örnekte önce istemi, sonra kurgusal çıktıyı ve çıktının hangi cümlelerinin neden doğrulanacağını görürsünüz. İstemlerde kişi ve dosya bilgileri köşeli parantezle maskelenmiştir; kendi istemlerinizde de aynısını yapın.

    • Hata veya uydurma
    • Doldurulacak veya doğrulanacak

    01/04Cevap dilekçesi iskeleti

    Dosya yeni tebliğ edildi ve çalışmaya başlamak için başlık ve sıra gerekiyor.

    İstem

    ROL: Türk hukukunda taslak yardımcısısın.GÖREV: [DAVA TÜRÜ] davasına cevap dilekçesi iskeleti. Metin yazma; her başlığın altına “buraya ne yazılmalı” notu koy.OLAY ÖZETİ: Davacı [DAVACI], [İDDİA ÖZETİ] iddiasındadır. Müvekkil [DAVALI]: [SAVUNMA ÖZETİ].ÇERÇEVE: HMK md. 127, 128, 129. Başka madde ekleme; gerekirse [Madde].BİÇİM: Numaralı başlıklar.KISIT: Tarih, tutar, mahkeme adı, karar uydurma.

    Çıktı (kurgusal örnek)

    1. Mahkeme ve dosya: [Mahkeme], [Esas No].

    2. Taraflar ve vekil: [Davalı], vekili [Av. Ad Soyad]; [Davacı].

    3. Süre notu: Cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK md. 127/1). (inceleme işareti 1) Tebliğ tarihi: [TEBLİĞ TARİHİ].

    4. Usul itirazları: görev, yetki veya süre bakımından itirazınız varsa buraya yazın. (inceleme işareti 2)

    5. Vakıalara cevap: dava dilekçesindeki her vakıa için numaralı cevap. Cevap verilmeyen vakıa inkâr edilmiş sayılır (HMK md. 128). (inceleme işareti 3)

    6. Deliller: [Ek listesi]. 7. Hukuki sebepler: [Madde].

    8. Sonuç ve talep: [Açık talep sonucu]. (inceleme işareti 4)

    İnceleme işaretleri

    1. [1]

      SüreDoldurulacak veya doğrulanacak

      Kuralı md. 127/1’den teyit edin; son günü tebliğ tarihinden araçla hesaplayın.

    2. [2]

      OlguDoldurulacak veya doğrulanacak

      Usul itirazı olup olmadığı avukatın kararıdır. Model yalnız başlığı önerdi; gerekçeyi dosyadan siz kurun.

    3. [3]

      AtıfDoldurulacak veya doğrulanacak

      md. 128 cümlesi doğru bir özet olsa da stratejiyi belirlemez: hangi vakıanın açıkça kabul, hangisinin inkâr edileceğine siz karar verirsiniz.

    4. [4]

      Talep sonucuDoldurulacak veya doğrulanacak

      Başlık md. 129’un aradığı unsuru hatırlatır; içeriği ve açıklığı avukat yazar. Liste sırasını madde metniyle karşılaştırın.

    Uygulama notu: İskeleti ilk tur çıktısı olarak alın, doldurulmuş metin istemeyin. Başlıkları kontrol etmek, hazır paragrafı denetlemekten çok daha az zaman alır.

    02/04İhtarname taslağı

    Ödenmemiş bir alacak için müvekkil adına ödeme çağrısı yazılacak.

    İstem

    ROL: Türk hukukunda taslak yardımcısısın; bilmediğini [ ] ile işaretlersin.GÖREV: [ALACAK TÜRÜ] alacağı için ödeme ihtarnamesi taslağı.OLAY: Müvekkil [MÜVEKKİL] ile [MUHATAP] arasında [TARİH] tarihli [SÖZLEŞME] vardır. [TUTAR] bedel [VADE] tarihinde ödenmemiştir.ÇERÇEVE: Madde veya karar atfı yazma; hukuki dayanağı [Madde] olarak bırak.BİÇİM: Gönderen, muhatap, olay, talep, süre, sonuç.TON: Kararlı, ölçülü; tehdit ve hakaret yok.KISIT: Faiz oranı, süre ve IBAN uydurma; [ ] bırak.

    Çıktı (kurgusal örnek)

    Sayın [MUHATAP],

    Müvekkilim [MÜVEKKİL] ile aranızda [Tarih] tarihli [Sözleşme] kurulmuştur. (inceleme işareti 1) [Tutar] (inceleme işareti 2) bedel, [Vade] tarihinde ödenmemiştir.

    İşbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren [Süre] (inceleme işareti 3) içinde alacağın [IBAN] hesabına ödenmesini, aksi hâlde yasal yollara başvurulacağını (inceleme işareti 4) ihtar ederiz. Faiz talebimiz saklıdır ([Dayanak: Madde]) (inceleme işareti 5).

    İnceleme işaretleri

    1. [1]

      OlguDoldurulacak veya doğrulanacak

      Sözleşme tarihi ve türü belgeden doldurulur; modelin tahmin etmediğini yer tutucudan anlarsınız.

    2. [2]

      TutarDoldurulacak veya doğrulanacak

      Asıl alacak ve varsa ferileri sözleşme ve kayıtlarla eşleştirin; hesap hatası bu türde sık görülür.

    3. [3]

      SüreDoldurulacak veya doğrulanacak

      Ödeme süresini siz seçersiniz. Sözleşmede veya kanunda ayrı bir süre aranıp aranmadığını kaynağından kontrol edin.

    4. [4]

      Talep sonucuDoldurulacak veya doğrulanacak

      “Yasal yollara başvurulacağı” ifadesiyle yetinin. Tehdit içeren cümleler eklenmemeli; ton kontrolü sizdedir.

    5. [5]

      AtıfDoldurulacak veya doğrulanacak

      Faizin dayanağı, oranı ve başlangıç tarihi hukuki sebeptir; model yazmadı, yazarsa da kaynaktan teyit edin.

    Uygulama notu: Gönderim yolunu ve usulünü (noter, iadeli taahhütlü vb.) istemde değil, kendi kontrolünüzde tutun. IBAN ve adresi göndermeyin; çıktıya sonradan siz yazın.

    03/04Müvekkile bilgilendirme mesajı

    Duruşma veya aşama sonrası müvekkile kısa, anlaşılır bir mesaj gerekiyor.

    İstem

    ROL: Hukuk bürosu iletişim yardımcısısın.GÖREV: Müvekkile [AŞAMA] sonrası bilgilendirme mesajı.OLAY: [TARİH] tarihli [AŞAMA]’da [ÖZET]. Sonraki aşama: [AŞAMA 2], tarih: [TARİH 2]. Müvekkilden istenen: [BELGE].BİÇİM: En çok 120 kelime, üç kısa paragraf; hukuki terimi bir cümleyle açıkla.TON: Sakin, sıcak, açık.KISIT: Sonuç vaadi verme (“kazanırız” gibi); tarih ve belge uydurma; olmayanı [ ] bırak.

    Çıktı (kurgusal örnek)

    Merhaba [Müvekkil Adı],

    [Tarih] tarihli [Aşama] tamamlandı. [Özet]. (inceleme işareti 1) Kısaca anlatmak gerekirse, [Terim] şu anlama gelir: [Açıklama].

    Bir sonraki aşama [Aşama 2]; tarihi [Tarih 2] (inceleme işareti 2). Bu aşama için sizden [Belge] (inceleme işareti 3) rica ediyoruz.

    Süreç ilerlerken sizi bilgilendirmeyi sürdüreceğim; olumlu seyrediyor (inceleme işareti 4) demek yerine somut gelişmeyi paylaşacağım. Sorunuz olursa bana ulaşabilirsiniz.

    İnceleme işaretleri

    1. [1]

      OlguDoldurulacak veya doğrulanacak

      Özet, müvekkile gidecek olgusal anlatımdır; duruşma tutanağı veya kararla birebir uyuşmalı.

    2. [2]

      TarihDoldurulacak veya doğrulanacak

      Bir sonraki tarih UYAP veya tebligat kaydındaki tarihle eşleşmeli; yanlış tarih doğrudan müvekkil zararına yol açar.

    3. [3]

      BelgeDoldurulacak veya doğrulanacak

      İstenen belge ve son teslim günü müvekkilin işi için bağlayıcıdır. Gerçek ihtiyaca göre yazın.

    4. [4]

      Talep sonucuDoldurulacak veya doğrulanacak

      Model sonuç vaadine kayabilir. “Olumlu seyrediyor” gibi ifadeleri silin; dava sonucu tahmini bilgilendirme niteliğindedir, güvence değildir.

    Uygulama notu: Mesajı göndermeden önce kanalı düşünün: yazışma avukatlık sırrı kapsamındadır (md. 36). Müvekkilin kabul ettiği kanaldan, kısa ve ayrıntısız gönderin.

    04/04Olay kronolojisi özeti

    Dosyadaki not, yazışma ve belge başlıklarından tarih sıralı özet çıkarılacak.

    İstem

    ROL: Dosya özetleme yardımcısısın.GÖREV: Aşağıdaki maskelenmiş notlardan kronoloji çıkar.GİRDİ: [NOTLAR: Ek-1 sözleşme, Ek-2 dekont, Ek-3 bildirim yazısı; kimlikler maskeli].ÇERÇEVE: Yalnızca verilen notlara dayan; yorum ve hukuki değerlendirme yapma.BİÇİM: Tarih | Olay | Kaynak | Belirsizlik.TON: Nötr.KISIT: Çelişen tarihleri düzeltme; “Belirsizlik” sütununda göster; eksik dönemi belirt.

    Çıktı (kurgusal örnek)

    [Tarih 1] | [Sözleşme imzalandı] | Ek-1 | Yürürlük tarihi ile imza tarihi aynı mı? (inceleme işareti 1)

    [Tarih 2] | [Ödeme yapıldı] | Ek-2 | Dekont tutarı ile notlardaki tutar farklı olabilir. (inceleme işareti 2)

    [Tarih 3] | [Teslimde eksiklik bildirildi] | Ek-3 | Bildirimin ulaştığına dair kayıt yok. (inceleme işareti 3)

    [Tarih 1] ile [Tarih 2] arası: notlarda olay yok. (inceleme işareti 4)

    İnceleme işaretleri

    1. [1]

      TarihDoldurulacak veya doğrulanacak

      Model çelişkiyi gizlemedi, işaretledi. Yürürlük ve imza tarihini sözleşmeden okuyun.

    2. [2]

      TutarDoldurulacak veya doğrulanacak

      Notlardaki tutar ile dekontu eşleştirmek sizin işiniz; özet belgenin yerine geçmez.

    3. [3]

      BelgeDoldurulacak veya doğrulanacak

      Her satırın dayandığı belgenin o olguyu gerçekten gösterdiğini açıp kontrol edin; özet belgeyi yanlış yere bağlayabilir.

    4. [4]

      SıraDoldurulacak veya doğrulanacak

      Boş dönem ya gerçekten olaysızdır ya da not eksiktir. Dosya içinde arayın, boşluğu tahminle doldurmayın.

    Uygulama notu: Kronolojiyi hâkime verilecek metin olarak değil, çalışma notu olarak kullanın. Olay ile belgeyi eşleştirdiğiniz kaydı dosyada tutmak ileride işinizi kolaylaştırır.

    05/10

    Gizlilik ve veri minimizasyonu

    Avukat, kendisine tevdi edilen veya avukatlık görevi dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vuramaz (Avukatlık Kanunu md. 36). Bir yapay zeka hizmetine kimlik, olay ve belge metni göndermek de bu yükümlülüğü ilgilendirir. Kişisel veri boyutunda KVKK md. 4 verinin işlenme amacıyla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını ister; md. 10 veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğünü, md. 12 ise teknik ve idari güvenlik tedbirlerini düzenler. Hizmetin verileri yurt dışında işlemesi söz konusuysa aktarım md. 9 şartlarına tabidir.

    Sonuç pratiktir: önce göndermeyi azaltın. Modele yazının üretimi için gerekli olgu iskeletini verin, kimliği ve ayırt edici ayrıntıyı vermeyin. Hizmet sağlayıcının verileri nasıl işlediğini, saklayıp saklamadığını ve nerede işlediğini sağlayıcının kendi koşullarından okuyup büronuzun KVKK envanterine işleyin. Ayrıntılı çerçeve için hukuk bürosu KVKK uyum rehberine, belge tarafı için hukuki belge güvenliği rehberine bakın.

    Ne gönderilir, ne maskelenir, ne gönderilmez

    Ne gönderilir, ne maskelenir, ne gönderilmez
    VeriKararİstemde yerine ne yazın
    TCKN ve vergi kimlik numarasıGöndermeyinHiç yazmayın; gerekirse [TCKN]
    IBAN, kart ve hesap numaralarıGöndermeyin[IBAN]; çıktıya sonradan siz ekleyin
    Sağlık, ceza mahkûmiyeti gibi özel nitelikli verilerGöndermeyinGenel ifade: ayrıntı yerine [Olgu]
    Belgenin tamamı veya kimlik içeren tam metinGöndermeyinKendi özetiniz; belgeden yalnız gereken cümle
    Müvekkil ve karşı taraf adıMaskeleyin[MÜVEKKİL], [KARŞI TARAF]
    Adres, telefon, e-postaMaskeleyin[ADRES], [TELEFON], [E-POSTA]
    Şirket unvanı ve ticaret sicil bilgisiMaskeleyin[ŞİRKET A], [ŞİRKET B]
    Mahkeme, esas ve karar numarasıMaskeleyin[Mahkeme], [Esas No]; çıktıya sonradan yazın
    Olayın genel kurgusu ve sırasıGönderebilirsinizKimliksiz, kısa ve olgusal özet
    Tarihler ve tutarlarGönderebilirsinizKimliksiz bağlamda; olay, tarih ve tutar birlikte kimliklendirebiliyorsa yuvarlayın
    Kanun maddesi metniGönderebilirsinizResmî kaynaktan alınmış kamuya açık metin
    Büronun kendi şablon ve üslup notlarıGönderebilirsinizMüvekkil verisi içermeyen taslak ve kurallar

    Beş adımda veri minimizasyonu

    1. 01Amacı belirleyin: modele ne yazdıracağınızı netleştirin; yalnız o iş için gereken olguyu seçin (KVKK md. 4).
    2. 02Maskeleyin: kimlik ve ayırt edici bilgileri köşeli parantezli yer tutucuyla değiştirin, eşleştirme listesini kendi ortamınızda tutun.
    3. 03Özetleyin: belgeyi yapıştırmak yerine kendi olgu özetinizi yazın.
    4. 04Geri doldurun: çıktıdaki yer tutucuları gerçek bilgiyle yalnızca kendi ortamınızda değiştirin.
    5. 05Kaydedin: hangi dosyada hangi aracın hangi amaçla kullanıldığını dosya notuna yazın.

    Aydınlatma tarafında, müvekkilin kişisel verilerini işlerken kullandığınız araçlar ve aktarımlar aydınlatma metninizde yer almalıdır (KVKK md. 10). Verilerin kanuni olmayan yollarla başkalarınca elde edilmesi hâlinde ilgiliye ve Kurula en kısa sürede bildirim yükümlülüğü doğar (md. 12/5).

    06/10

    Halüsinasyon türleri ve doğrulama listesi

    Halüsinasyon, modelin gerçek olmayan ama inandırıcı görünen içerik üretmesidir. Hukukta zararı büyüktür, çünkü hata akıcı bir dilin içinde saklanır. Aşağıdaki altı türü tanıyın; her biri için nereye bakacağınız belli olsun.

    Halüsinasyon türleri ve doğrulama listesi
    TürNasıl görünürNasıl yakalanır
    Uydurma atıfVar olmayan bir karar, daire veya esas numarası; ya da gerçek bir kararın yanlış özeti.Karar numarasını resmî kaynakta arayın; bulamazsanız cümleyi silin. İstemde karar atfını yasaklayın.
    Yanlış madde içeriğiMaddenin numarası doğru, içeriği yanlış; veya yürürlükten kalkmış metin.Maddeyi güncel metinden okuyun; istemde madde metnini yapıştırın.
    Tarih ve süre kaymasıGirdide olmayan tarih; yanlış süre; son günün hatalı hesabı.Tarihleri belgeyle eşleyin; süreleri hesaplama aracıyla bulun.
    Tutar ve hesap hatasıToplamı tutmayan rakam; faiz ve vekâlet ücretinde yanlış hesap.Her rakamı kaynağında ve hesap tablosunda yeniden hesaplayın.
    Olgu eklemeGirdide olmayan bir belge, tanık veya olay; “borcun tamamı ödendi” gibi abartı.Her olguyu girdi veya dosya belgesiyle eşleyin; eşleşmeyeni silin.
    Talep sonucu uyumsuzluğuAnlatımla çelişen, açık olmayan veya yanlış taraf lehine yazılmış sonuç.Sonuç bölümünü kendiniz yazın veya sıfırdan okuyun.

    Örnek: cevap süresi

    Hata veya uydurma
    Modelin cümlesi: “Cevap süresi tebliğden itibaren 15 gündür.”
    Gönderebilirsiniz
    Doğrusu: HMK md. 127/1 cevap süresini dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta olarak düzenler; ek süre bir defaya mahsus ve en çok bir aydır. Sayım kuralları md. 92 ve 93’tedir (gün olarak belirlenen sürede tebliğ günü hesaba katılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter), adli tatil ise md. 102’de (20 Temmuz–31 Ağustos) düzenlenir. Kanunun belirlediği süreler kesindir (md. 94/1); hatanın bedeli ağırdır.

    Doğrulama listesi

    1. 01Her kanun maddesi güncel metinden okundu ve cümleyle uyuşuyor.
    2. 02Karar ve içtihat atfı resmî kaynakta bulundu; bulunamayan cümle silindi.
    3. 03Her tarih, belgedeki tarihle eşleşti; süreler araçla hesaplandı.
    4. 04Her tutar ve toplam, dekont ve sözleşmeyle yeniden hesaplandı.
    5. 05Her olgu girdiyle veya dosya belgesiyle eşleşti; girdide olmayan cümle silindi.
    6. 06Kimlik, mahkeme ve esas numarası yer tutucuları gerçek bilgiyle dolduruldu.
    7. 07Talep sonucu açık, anlatımla uyumlu ve yargılama giderini içeriyor.
    8. 08Dil, ton ve uzunluk müvekkile ve mahkemeye uygun; sorumlu avukat son okumayı yaptı.

    07/10

    İnsan incelemesi iş akışı

    İnceleme son dakikada yapılan bir göz gezdirme olmamalı. Beş kapıdan oluşan basit bir akış, hangi hatanın hangi aşamada yakalanacağını belirler; stajyerin hazırladığı taslakta da avukatın kendi taslağında da aynı kapılar geçerlidir.

    1. Kapı 01/05

      Girdi

      Sorumlu: İstemi hazırlayan

      Göndermeden önce maskeleme tablosuna bakın. Belge yerine özet verin, kimlik ve ayırt edici ayrıntıyı çıkarın.

    2. Kapı 02/05

      Atıf

      Sorumlu: Taslağı hazırlayan

      Her madde ve karar atfını resmî kaynaktan okuyun. Doğrulanamayan atıf silinir, “[Madde]” yer tutucusu bırakılır.

    3. Kapı 03/05

      Olgu

      Sorumlu: Taslağı hazırlayan

      Olgu, tarih ve tutarı dosya belgeleriyle eşleştirin. İnceleme işaretlerini tek tek kapatın.

    4. Kapı 04/05

      Talep

      Sorumlu: Sorumlu avukat

      Hukuki sebep, strateji ve talep sonucunu avukat yazar veya baştan okur. Bu kararlar modele devredilmez.

    5. Kapı 05/05

      İmza

      Sorumlu: Sorumlu avukat

      Son okuma yapılır, kayıt düşülür ve evrak avukatın sorumluluğunda sunulur (Avukatlık Kanunu md. 34 ve 35).

    Stajyer veya yardımcı personel taslak hazırlayabilir; ancak evrakı düzenleme yetkisi avukattadır. Dosya notuna hangi aracın hangi tarihte ve hangi amaçla kullanıldığını, taslağı kimin incelediğini yazın. Bu kayıt hem iç denetimde hem de olası bir uyuşmazlıkta dayanak olur. Taslaklar ve sürümleri için belge yönetiminin sürüm geçmişi kullanışlıdır.

    08/10

    HukukBis’te yapay zeka ile taslak: adım adım

    HukukBis yapay zeka modülü dilekçe taslağını, bu rehberdeki ilkelerle uyumlu bir akışla üretir. Akışın her adımı sizin kontrolünüzdedir.

    Dava seçin

    Örnek dosya ve taslak; kişi, tutar ve tarihler kurgusaldır.

    Yapay zeka asistanı, planlardan bağımsız ayrı bir paket olan HukukBis AI ile kullanılır; aylık istek kotasına göre fiyatlandırılır. Teklif için fiyat sayfasındaki HukukBis AI paketine bakın. Bu rehberdeki altı istem bileşenini (rol, olay, çerçeve, biçim, ton, kısıt) kendi isteminizde de kullanabilirsiniz.

    Dava sonucu tahmini yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; sorumluluk reddiyle sunulur ve hukuki görüş veya güvence değildir. HukukBis’te yapay zeka, MTY Cloud üzerindeki yerel modelde tamamen yurt içinde çalışır ve yurt dışına veri aktarılmaz; yine de yukarıdaki veri minimizasyonu ilkesi geçerlidir: modele yalnız taslak için gereken olguyu verin. Güvenlik yaklaşımını güvenlik sayfasında bulursunuz.

    09/10

    Kurum içi yapay zeka politikası şablonu

    Aşağıdaki başlıkları büronuzun bir sayfalık politikasına dönüştürebilirsiniz. Şablon genel bir iskelettir; büronuzun yapısına, müvekkil sözleşmelerine ve meslek kurallarına göre uyarlayın.

    Şablon: yapay zeka kullanım politikası

    1. 01/10

      Amaç ve kapsam

      Politikanın hangi çalışanlar, hangi araçlar ve hangi işler (taslak, özet, çeviri) için geçerli olduğu yazılır.

    2. 02/10

      Onaylı araçlar

      Yalnız büronun incelediği ve sağlayıcı koşullarını değerlendirdiği araçlar kullanılır.

    3. 03/10

      Yasak veriler

      TCKN, IBAN, özel nitelikli veri ve belgelerin tam metni hiçbir yapay zeka aracına gönderilmez.

    4. 04/10

      Maskeleme

      Kimlik ve ayırt edici ayrıntılar yer tutucuyla değiştirilir; eşleştirme listesi büro ortamında kalır.

    5. 05/10

      Doğrulama

      Atıf, tarih, tutar ve süre kaynaktan doğrulanmadan metin kullanılmaz.

    6. 06/10

      Sorumluluk ve imza

      Her taslağı sorumlu avukat inceler; evrak avukatın sorumluluğunda sunulur.

    7. 07/10

      Kayıt

      Kullanım, dosya notuna tarih, araç, amaç ve inceleyen kişiyle yazılır.

    8. 08/10

      Müvekkil bilgilendirmesi

      Araç kullanımı ve veri aktarımı, aydınlatma metninde ve gerekirse avukatlık sözleşmesinde belirtilir.

    9. 09/10

      İhlal ve olay yönetimi

      Yanlışlıkla gönderilen veri veya güvenlik olayı derhâl sorumluya bildirilir; bildirim yükümlülükleri değerlendirilir.

    10. 10/10

      Gözden geçirme

      Politika, araç ve mevzuat değiştikçe ve en az yılda bir gözden geçirilir.

    Politikanın uygulanması için rol ve izin yönetimini kullanarak kimin hangi belgeye eriştiğini sınırlayabilirsiniz.

    10/10

    Sık sorulan sorular

    1. 01

      Yapay zeka ile yazılan dilekçe mahkemeye sunulabilir mi?

      Evrakı düzenlemek yalnız baroya yazılı avukatlara aittir (Avukatlık Kanunu md. 35) ve avukat görevini özen ve doğrulukla yerine getirmek zorundadır (md. 34). Yapay zeka taslak üretebilir; ancak içeriği inceleyen, imzalayan ve sorumluluğu taşıyan avukattır. Yapay zeka kullanımına ilişkin ayrı kurallar için Türkiye Barolar Birliği ve bağlı olduğunuz baronun güncel duyurularını izleyin.

    2. 02

      Müvekkilin adını ve kimlik bilgilerini isteme yazabilir miyim?

      Yazmamak daha güvenlidir. Avukatlık sırrı (md. 36) ve KVKK’nın ölçülülük ilkesi (md. 4) gereği isteme yalnız işin gerektirdiği olguyu yazın; adı, TCKN, adres ve IBAN gibi bilgileri köşeli parantezli yer tutucuyla değiştirin ve çıktıdaki yerleri sonradan kendi ortamınızda doldurun.

    3. 03

      Yapay zeka bir karar atfı verirse güvenebilir miyim?

      Hayır. Model, var olmayan bir kararı inandırıcı biçimde yazabilir. Karar atfını resmî kaynaktan doğrulayamıyorsanız cümleyi silin. İstemde karar ve içtihat atfı yazılmamasını, gerekirse yer tutucu bırakılmasını isteyerek riski azaltabilirsiniz.

    4. 04

      Stajyer yapay zeka ile taslak hazırlayabilir mi?

      Büronun politikası izin veriyorsa evet; ancak stajyerin taslağı da aynı kapılardan geçmelidir: girdi maskeleme, atıf ve olgu doğrulama, avukatın talep ve imza incelemesi. Hangi aracın nasıl kullanıldığı dosya notuna yazılmalıdır.

    5. 05

      Süreleri yapay zekaya hesaplatabilir miyim?

      Hesaplatmayın. Cevap süresi HMK md. 127/1’e göre iki haftadır; sayım ise md. 92, 93 ve adli tatil bakımından md. 102 kurallarına bağlıdır. Kural tabanlı yasal süre hesaplama aracını kullanın, çıktıyı kendiniz de kontrol edin.

    6. 06

      Genel bir sohbet aracı ile HukukBis arasında fark var mı?

      Hangi araç olursa olsun gizlilik, doğrulama ve avukat denetimi ilkeleri aynıdır. HukukBis’te taslak dosya bağlamında üretilir; kota denetlenir ve çıktıda insan incelemesi uyarısı görünür. Hangi aracı kullanırsanız kullanın sağlayıcının veriyi nasıl işlediğini kendi koşullarından okuyun.

    Kaynaklar ve resmî metinler

    Rehberdeki dayanaklar resmî metinlerden okunmuştur. Mevzuat değişebilir; kullanmadan önce güncel metni kontrol edin.

    1. 011136 sayılı Avukatlık Kanunu (yeni sekmede açılır) · md. 34 (özen ve doğruluk), md. 35 (evrakı düzenleme), md. 36 (sır saklama)
    2. 026698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (yeni sekmede açılır) · md. 4 (genel ilkeler), md. 9 (yurt dışına aktarım), md. 10 (aydınlatma), md. 12 (veri güvenliği)
    3. 036100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (yeni sekmede açılır) · md. 92-94 (süreler), md. 102 (adli tatil), md. 119 (dava dilekçesi), md. 127-129 (cevap)
    4. 04Kişisel Verileri Koruma Kurumu (yeni sekmede açılır) · Kurumun rehber ve duyuruları için kvkk.gov.tr

    İlgili rehberler

    Taslağı hızlandırın, kararı elinizde tutun.

    7 gün · kart yok
    Uygulamada deneyin (yeni sekmede açılır)HukukBis AI modülünü inceleyin